اسپیرومتر دستگاهی است که به کمک آن میزان حجم ورود و خروج هوا را با آن می سنجند .

تمرین تنفسی یا اسپیرومتری تشویقی وسیله ای است که جهت فیزیوتراپی تنفسی در بیماران با مشکل قلبی یا حرکتی و تنفسی و نیز بعد از جراحی شکم، قلب و سینه و نیز شکستگی دنده ها مورد استفاده قرار می گیرد. بیمار باید عمل باز دم را با قدرت و مدت دار انجام دهد. در دفعات بعد باید مقدار بالا رفتن توپ و نیز مدت بالا ماندن توپ را بیشتر کند. اسپیرومتر انگیزشی و تشویقی بازدم ، میزان جریان هوایی را که بیمار در طول دم ایجاد می کند را اندازه گیری می نماید. بیمار باید حداقل به مدت ۳ ثانیه دم را با اسپیرومتری تشویقی انجام دهد و به این ترتیب میزان جریان هوا بر حسب سانتی متر مکعب در ثانیه به دست می‌آید.

میزان جریان هوای ایجاد شده توسط بیمار برای هر توپ:

• یک توپ: 400 ml/s
• دو توپ:  900 ml/s
• سه توپ: 1200 ml/s

کاربرد آن چه می باشد؟

استفاده‌ از اسپیرومتری تشویقی که با نام اسپیرومتر انگیزشی نیز شناخته می شود، یکی‌از راه‌های افزایش بازده تنفسی است که بعداز اعمال جراحی جهت تقویت، بازتوانی و یا حفظ وضع تنفسی فعلی بیمار استفاده می گردد.

این ابزار بمنظور جلوگیری از چسبیدن ریه ها به یکدیگر (Atelectasis) یا ذات‌الریه (Pneumonia) به کارگرفته می شود تا با باز کرذن مجدد آلوئول های بسته شده، هدایت ترشحات به راههای هوایی اصلی را تسهیل نماید.

عملکرد اسپیرومتری تشویقی سه توپ

جهت بالا رفتن یک توپ نیاز است  در طول دم ۴۰۰ML/S ، برای بالا رفتن دو توپ ۹۰۰ML/s و برای بالا رفتن ۳ توپ  ۱۲۰۰ML/S جریان هوا ایجاد شود. این نوع اسپیرومتر ها با نام اسپیرومتر انگیزشی–جریانی  شناخته می شوند زیرا میزان جریان هوایی را که در طول دم ایجاد میشود را اندازه گیری می کنند.

نحوه استفاده از اسپیرومتری انگیزشی:

1. بخش علامت را بر روی حجمی که پزشکتان توصیه کرده است قرار دهید.
2. بنشینینید یا بصورت صاف باییستید و اسپیرومتر را در مقابل صورت خود نگه دارید.
3. ابتدا یک نفس عمیق بکشید سپس قطعه دهانی را بین دو لب قرار دهید ( دقت کنید زبان نباید مانع از عبور هوا شود )
4. یک نفس آرام و عمیق بکشید. هنگامی که هوا را به درون ریه میکشید پیستون یا توپ ها شروع به حرکت میکنند.
5. تاجایی که در توان دارید با درون کشیدن هوا توپ ها یا پیستون را به عددی که پزشک تجویز کرده نزدیک کنید.
6. زمانی که دیگر توانایی داخل کشیدن هوا را ندارید نفس خود را برای چند ثانیه حبس کنید (۲ الی ۵ ثانیه)
7. هوا را بیرون داده و به راحتی نفس بکشید.
8. تمام موارد بالا را به تعدادی که پزشکتان توصیه کرده انجام دهید.
9. بعد از اتمام چند سرفه بکنید تا تمام مخاطی که در ریه جمع شده خارج شود و تنفس راحت تر گردد.